Het verschil tussen kijken en gadeslaan
Kijken gaat snel. Gadeslaan gaat langzamer. Kijken verzamelt indrukken. Gadeslaan volgt verandering. Kijken ziet een paard en zegt: “Ze is rustig.” Gadeslaan vraagt: “Wat is het ritme van die rust, en wat verandert het?”
Dit verschil is niet oppervlakkig. In het leven van een paard verschijnt de belangrijke informatie vaak tussen de in het oog springende gebeurtenissen in.
Een paardeneigenaar kan elke dag naar een kudde kijken en het patroon toch missen. Het paard dat “altijd in orde” is, verliest misschien de toegang tot een geliefde rustplek. Het paard dat “opdringerig” lijkt, is misschien het enige dat bereid is als eerste een gespannen gebied te doorkruisen. Het paard dat “van mensen houdt” komt misschien snel naderbij, maar verkrampt telkens wanneer een hand omhooggaat. Dit zijn geen tegenstrijdigheden. Het zijn details die het kijken over het hoofd ziet.
Kijken geeft etiketten; gadeslaan geeft opeenvolgingen
Een etiket is een samenvatting. Een opeenvolging is bewijs.
Kijken zegt: “Hij is dominant.” Gadeslaan zegt: “Hij drijft andere paarden weg van het hooi, maar wijkt bij het water, rust dicht bij één merrie, en mijdt het smalle hek wanneer er twee jongere paarden bij zijn.” Die opeenvolging is veel bruikbaarder dan het etiket. Ze voorkomt dat een complex sociaal dier tot één woord wordt teruggebracht.
Kijken zegt: “Ze vertrouwt mij.” Gadeslaan vraagt of ze uit zichzelf naderbij komt, of het lichaam los blijft wanneer de mens van hoek verandert, of ze kan weglopen en terugkeren zonder druk, of haar ademhaling verandert wanneer de hand de hals aanraakt.
Het verschil is bescheidenheid. Gadeslaan erkent dat het paard specifieker kan zijn dan de categorie van de mens.
Gadeslaan sluit de mens in
Het meest over het hoofd geziene deel van waarneming is de waarnemer. Een paard reageert niet op “een mens” in het algemeen. Het paard reageert op déze mens, met dit tempo, vanuit deze hoek, met deze adem, deze verwachting, deze geschiedenis.
Als het paard zich afwendt, vraagt het gadeslaan niet alleen wat er mis is met het paard. Het vraagt ook wat de mens zojuist deed. Liep de persoon recht op het hoofd af? Bewoog de hand voordat het paard klaar was met kijken? Riep de mens met de stem die gebruikt werd vóór onaangename handelingen? Leunde het lichaam naar voren terwijl de woorden zacht klonken?